Hồi trước bên AFA Capital có clip youtube “Một FX Trader cần kiến thức và kỹ năng gì?“, anh Tuấn và anh Long cũng chia sẻ khá nhiều các thông tin hữu ích và mình chia sẻ thêm một tí về cái mà mọi người hay nhầm lẫn khi lên sàn trade đó là công cụ tài chính mang tên CFD (hay còn gọi là hợp đồng chênh lệch giá – giờ bài viết gọi tắt là CFD cho gọn).

CFD thực chất là một hợp đồng phái sinh (derivatives) với nhiều ưu điểm hơn giao dịch tài sản cơ sở như chi phí thấp, đòn bẩy cao (vô cực tùy sàn) và không giới hạn về thời gian nắm giữ hợp đồng. Cái thời hạn là điểm khác biệt nhất giữa các hợp đồng phái sinh khác như options, futures hay forward.

Bản chất CFD được dùng để đánh cược về biến động giá của tài sản cơ sở nhưng không cần phải sở hữu nó. Tài sản cơ sở (hay hàng thật) như cái nhà, cái cổ phiếu, cái lượng vàng để trade. Khi trade hàng thật thì tiền trao cháo múc, quy luật cung cầu mới có sự ảnh hưởng trực tiếp đến giá và ngược lại – giá phản ánh mức độ cung cầu của thị trường. Ngoài tài sản cơ sở ra, trade trên giấy trade trên “hợp đồng” nào mà sau đó mới nhận được hàng (hoặc không cần nhận hàng) thì gọi là Phái Sinh (derivatives) – tức giá của hợp đồng phái sinh đó được thiết lập và thừa hưởng giá trị của tài sản cơ sở. Cứ nhớ cái nào mà trade nhưng hàng thật không về tay thì gọi là phái sinh hết.

Mình lấy cái ví dụ đơn giản về phái sinh như vầy, mình đặt mua 1 chiếc đồng hồ chợ đen với giá $15,000 vào ngày 01/12/2021 này để tặng người bạn, cái đó là hợp đồng thời hạn (forward). Tức là giao dịch giữa mình và ông bán hàng (dealer) vào đúng thời hạn đó. Tới lúc đó mà mình không tới lấy hay ổng không có để giao thì tuỳ điều khoản mà xử lý. Nếu tới ngày 01/12/2021 đó, giá cái đồng hồ kia dù trên thị trường xuống $1 hay lên $50,000 thì mình vẫn phải/được nhận cái đồng hồ kia với giá $15,000 ấn định.

Nếu trước đó 1 tuần mình đổi ý không muốn mua cái đồng hồ đó nữa – giá chợ đen giờ đã lên $25,000/chiếc, thì mình bán cái hợp đồng (trade phái sinh đó) mua đồng hồ đó qua cho người khác (ông A) mà họ thích cái đồng hồ để nhận lại tiền mặt tương đương $15,000 (tức không nhận hàng) kèm thêm mức chênh lệch vài trăm hay 2 3 nghìn tuỳ theo mình muốn. Tức giao dịch ở đây là ông A kia có thể mua cái đồng hồ đó với giá $17,000 (thêm 2k tiền phí cho mình) đi trong khi giá trị thị trường nó đã ở mức $25,000. Ổng đỡ tốn thêm $8,000.

CFD gọi là phái sinh vì bạn không sở hữu tài sản khi trade, và luôn có bên mua và bên bán như thị trường phổ thông. Khi trade là bạn chờ ăn chênh lệch lời lỗ với sàn dựa trên giá của tài sản cơ sở. Cái khác với hợp đồng thời hạn (forward – OTC) hay hợp đồng tương lai (futures – ETD) – là CFD không có thời hạn. Tức bạn giữ vị thế giao dịch cho đến khi lãi vô hạn hoặc khi khớp với TP hay cháy tài khoản thì cũng không ai đến thanh lý hợp đồng CFD của bạn vào 1 ngày ấn định sẵn. Thời hạn là do bạn tự quyết định.

Xét về thời hạn thì nó như vầy, CFD là hợp đồng khởi tạo từ thời điểm bạn đặt lệnh (t0) với giá trị tại thời điểm hiện tại lúc đó của tài sản cơ sở. Đến thời điểm t(N) nào đó bạn chốt lời/cắt lỗ thì giá của hợp đồng CFD sẽ căn cứ theo giá tài sản thực tại thời điểm lúc đó để tính lợi nhuận hay thua lỗi trên tài khoản của bạn.

Thời hạn của CFD tính từ lúc bạn mở vị thế (open long/short position) cho đến lúc đóng vị thế (close position)

Tức bạn trade XAUUSD đi, bạn cược giá vàng sẽ lên $2,000 trở lại, bạn đặt lệnh mua 1000 ounce ở giá $1,900. Cái lệnh được khớp trên sàn mà bạn trade là CFD vì thực chất bạn không nhận vàng cơ sở về tay như khi trade ở tiệm vàng.
– Bạn có thể giữ cái vị thế đó cho tới khi nó lên $2,000 như bạn mong muốn (có thể vài tuần vài ngày hay vài tháng) và sàn sẽ trả cho bạn tiền lời $100/lượng kèm theo tính bạn 1 mức phí hợp đồng.
– Khi bạn chốt lời ($2,000) thì bạn được nhận tiền lời từ sàn. Khi bạn cắt lỗ hoặc bị cháy thì sàn sẽ lấy phần tiền bạn mua cái hợp đồng (position) đó hoặc bạn phải trả phần chênh lệch do thua lỗ.

Các sản phẩm để giao dịch thông qua CFD thì vô cùng nhiều. Nguồn gốc của CFD thì từ những năm 80s 90s khi các trader ở Anh thay vì trade hàng thật thì lập ra cái hợp đồng phái sinh đó để hưởng chênh lệch giá mà thôi. Ngày nay thì CFD có thể áp dụng cho tất cả các loại tài sản cơ sở như chứng khoán, trái phiếu, kim loại, hàng hóa, ngoại hối, etc… Nói chung là cứ những món tài sản cơ sở nào dùng được là trade CFD nó được hết. Nên với các tổ chức lớn thì CFD cũng là một công cụ dùng để phòng vệ (hedge) rủi ro cho các tài sản cơ sở khi trade.

Ngoài ra khi trade CFD thì các bạn hay nghe nói đến “margin” rồi đòn bẩy (leverage) các thứ thì đây là lợi thế và cũng là rủi ro lớn nhất của CFD. Với CFD thì bạn có thể trade với khối lượng lớn bằng số vốn nhỏ, số vốn bỏ vào là phần ký quỹ (margin) và phần khối lượng lớn có thêm đó là đòn bẩy (leverage). Rủi ro ở đây là đòn bẩy càng lớn thì chỉ cần giá thay đổi vượt qua hạn mức tài khoản bạn có thể chịu được là bạn cháy tài khoản. Với việc trade như này thì dĩ nhiên sàn sẽ tính phí với bạn, hay gặp là phí spread (chênh lệch giá mua/bán) và phí hoa hồng cho sàn.

Câu hỏi đặt ra là các trader khi trade CFD có khiến thị trường thực bị ảnh hưởng về giá không?

CFD là trade trên thị trường giả lập (artificial market) chứ không phải thị trường thực. Tức sàn sẽ đóng vai trò là broker cho bạn giao dịch, đồng thời là cung cấp thanh khoản (CFD liquidity provider) cho bạn trade. Sàn tự bản thân nó sẽ có cái quỹ của nó để trả người thắng (winner) và chặt lại tiền của người thua (loser). Nên không có gì lạ khi broker “tự nhiên” quét lệnh của bạn cho vui nhe. Nên chốt lại CFD có ảnh hưởng tới giá tài sản thực không – thưa PHẦN LỚN là không. Cái này là lầm tưởng lớn nhất của mọi anh em trader khi mới vào trade FX hay Vàng, chứng trên các sàn không có tài sản cơ sở mà nghĩ rằng các vị thế của mình có thể ảnh hưởng lên giá cả của thị trường.

Tài sản thực ảnh hưởng đến giá CFD là chủ yếu, tuy nhiên khi open interest (không biết dịch sao) của CFD trên nhiều cái sàn phải đủ lớn so với khối lượng lưu hành của tài sản cơ sở, thì có thể ảnh hưởng đến giá của tài sản thực do tâm lý của đám đông (hoặc bigboys) sẽ lái giá lên hoặc xuống.