Một trong những bí ẩn lớn nhất trong ngành mà đại đa số mọi người hay gặp, trader là nghèo với không thành công. Thực ra đúng là phần đông nghèo do liên tục cháy, nhưng đó là với các bạn retail mới vào ngành mà chưa hiểu chuyện.

Còn mấy ông giàu giàu mà lên TV, truyền thông báo đài là do họ muốn ra mặt với truyền thông (vì mục đích nào đó thì tuỳ lắm), chứ mình biết đầy người thậm chí friend facebook mình, net worth cả chục triệu USD từ trading là vẫn có nhưng kín tiếng và chỉ share câu chuyện với nhau khi có cùng điểm chung, cùng level để trao đổi.

Ở Việt Nam thì mảng trade FX hay chứng khoán cũng không phải mới lạ. Kinh nghiệm 10-20 năm chắc chắn có nhiều, còn trên 25-30 năm gì đấy thì chắc chỉ có thể tìm gặp các thế hệ đàn anh đã từng làm ở Mỹ, EU, HongKong thì may ra gặp.

Tuy nhiên phải thừa nhận thực tế là phần lớn trader thất bại. Điều này hoàn toàn đúng – với hầu hết mọi trader mới bước chân vào thị trường tài chính thời gian đầu, thì ăn mặc đồ hiệu, khoe xe Lamborghini ở dinh thự nào đấy thì 99% fake – 1% tiền nhiều sẵn khoe cho vui.

Nên mọi người chỉ cần hiểu, khi đã lên tầm thượng thừa, trải qua đủ nhiều những thăng trầm trong ngành kèm theo chút may mắn thì chuyện giàu có khá giả với ngành này là chuyện dĩ nhiên thôi. Cũng như làm những công việc chuyên môn khác, đã giỏi thì chẳng lẽ nghèo mãi sao?

Tuy nhiên các bạn phải hiểu giai đoạn 3-5 năm học hỏi và trải nghiệm đầu đời, nó giống bạn đi học đại học đó. Tốn học phí, làm bài tập, làm kiểm tra, đúc kết ra được cái gì đó rồi mới bắt đầu kiếm tiền từ thị trường được.

Mình cũng có cái hên từ 2017 2018 gầy được số vốn và tiền để dành từ thị trường cryptocurrency, và từ đó lại có thêm điều kiện để thử nghiệm nhiều hơn từ những sai lầm nhỏ nhỏ tích cóp từ trước giờ để tìm được cái “edge” cho riêng mình rồi mới lại tiếp tục. Nếu không có sự may mắn kể trên, chưa chắc mình tồn tại lâu được đến vậy.

Bài này thì chia sẻ chung chung những gì mình đã trải qua, tính ra tuổi đời trên thị trường cũng sắp chạm con số 10 thì cũng có vài thứ mình nghĩ là hợp để nói về những trải nghiệm đặc thù.

1. Trading for living có khả thi?

Câu trả lời là có. Nhưng nó sẽ CỰC KỲ KHÓ trong thời gian đầu, và thực ra là nhiều kinh nghiệm vẫn thấy gian nan. Làm ngành này cực kỳ gian nan và tiêu tốn nhiều năng lượng, thời gian, sức khoẻ và tiền của.

Giai đoạn 3-5 năm đầu là trải nghiệm khủng khiếp nhất về những chuyện này. Về sau thì đỡ hơn do bớt ngu bớt ngông đi và cũng quen dần. Kiểu chịu đau riết cũng quen phải im để đi tiếp. Nó sẽ là đoạn đường rất dài và mỗi nhịp giai đoạn sẽ có sự giống, khác nhau tuỳ lắm. Tuy nhiên trải nghiệm hay những gì ra sao cũng quanh đi quẩn lại có nhiêu đó. Nhưng nó đáng. Với mình thì hiện tại mình thấy nó xứng đáng.

2. Có giàu có nhờ trading for living được không?

Có và không. Dĩ nhiên thời gian đầu tập dượt thì đừng mong chuyện giàu. Có thể bạn may mắn, nhưng may mắn không xuất hiện thường xuyên – và mình biết thừa bạn sẽ không dừng lại khi thấy đã đủ tiền. Lòng tham con người là không đáy các bạn ạ và chỉ khi hiểu được việc cần tham gì cho đúng, tham có kiểm soát thì mới thôi vấp ngã trong ngành này.

Ngoài ra bạn cần phải có tiền dự phòng để trả tiền sinh hoạt phí, nuôi vợ nuôi con nuôi bồ nhí (nếu có) hàng năm. Chưa kể đến các thú vui tiêu khiển, ngoại giao bạn bè và nhiều các khoản phí khác. Tuy nhiên mọi chuyện sẽ khá dần lên theo thời gian, miễn bạn học được gì đó và không bỏ cuộc.

Hãy nhớ “Consistency & Resilience is a key to success” với ngành này. Không đủ lì và không đủ dai thì sớm hay muộn bạn cũng tự gãy và bước khỏi cuộc chơi. Sức bền về tâm lý (mental toughness) là cực kỳ quan trọng.

“Consistency & Resilience is a key to success”

Hoàng Việt Hùng

3. What it takes for a living?

TIỀN VÀ THỜI GIAN kèm một chút sức khoẻ tinh thần và thể chất.

Bạn cần thời gian học, trải nghiệm, luyện tâm lý, lập system phù hợp, ghi chép nhật ký, học cách build model, backtest, kiểm tra, thử nghiệm, phân tích nghiên cứu đủ các thứ, etc…Quan trọng dần sau này là “compounds” kết quả lãi kép. Thời gian và sự kiên nhẫn là điều cần có đầu tiên.

Mình hay nói đùa với vài anh em làm ngành này, traders là tỷ phú thời gian. Sự thật thì mấy ông traders mà giàu với giỏi rảnh vl rảnh. Rảnh để tránh việc táy máy bậy bạ với thị trường thôi, chứ làm công việc khác thì bận là thước đo của “thành công” – thì với trading đã lỡ xui mà còn cố bận rộn là đi sớm lắm.

Tiếp nhì là tiền, dĩ nhiên ha, trade giấy nó có cái lợi của nó nhưng cái hại thì nhiều. Cái hại là bạn không trực tiếp đương đầu với sức nặng của tâm lý và bản năng cá nhân. Tiền có càng nhiều càng tốt. Nhưng cần biết quản lý chứ không thì không bao giờ là đủ cho những sai lầm ngu ngốc của bạn.

Giai đoạn đầu làm công việc này tựa như đầu tư mạo hiểm đấy, đốt cũng khá nhiều tiền nhưng nguyên tắc là hãy đốt tiền thông minh. Thị trường nó như cái máy nghiền túi tiền của bạn, bạn cúng bao nhiêu cũng không bao giờ đủ nên chỉ đốt khi học được điều gì đó chứ đừng để mất tiền ngu. Cẩn trọng vẫn hơn và tuyệt đối không vay mượn để trading. Bạn sẽ chết bởi đống nợ vì áp lực vay mượn để trade nó khác với tự bỏ tiền túi ra nhiều.

Tiền và Thời gian là yếu tố để xây dựng được 1 hệ thống hiệu quả. Từ hệ thống đó, tiền sẽ tự đẻ ra tiền. Cũng cần nhớ không có hệ thống nào hoàn hảo và bền bỉ vĩnh viễn, luôn cập nhật và tối ưu chứ không thì nó sẽ là cái máy bào túi tiền.

Sức khoẻ là yếu tố để bạn bám trụ được với nghề trong thời gian dài, tin mình đi – tim yếu và tâm lý yếu thì rời xa nhanh lắm. Bạn mình đột quỵ vì sau 2 năm dành dụm thì mất hết, một người từng làm cùng với mình nay về làm việc tay chân ở nhà vì chịu không nổi áp lực tâm lý. Bạn chỉ trade vài nghìn hay chục nghìn, nó khác với vài trăm nghìn hay vài triệu. Khác xa lắm.

4. Vậy tiếp theo thế nào?

– Bạn cần sự chuyên tâm và cực kỳ trì chí. Không hình dung được thì tốt nhất không nên vào từ đầu.

– Bạn sẽ nhiều lần tự nghi hoặc bản thân “Mày nên dừng lại đi, mày điên lắm rồi!” – Thành hay bại ở sức mạnh tâm lý và nội tâm. Đi càng lâu sẽ thấy số lần muốn từ bỏ đếm không xuể.

– Trading nó như kiểu lôi hết tâm trí bạn ra, đấm đá tơi tả xong trả bạn về lại thực tại với cái xác không hồn – hay còn gọi là mental meltdown, you will lose your shit many times. Đến mức đi gây lộn bạn cũng không quan tâm người kia nữa vì chả còn thứ gì đáng sợ hơn sự hành hạ của thị trường.

– Bạn sẽ ghét và chán ghét nó và sẽ bỏ cuộc. Cái này không cần nói nhiều, đầy người đã buông bỏ vì đơn giản là không chịu nổi áp lực.

– Bạn sẽ dần cạn tiền, cạn sự kiên nhẫn, nói chung là cạn hết trước khi kịp có lời có lãi kiểu nào đó. Nên kiên nhẫn và lì đòn cũng là một dạng nguồn vốn quan trọng như tiền.

– Tốt nhất là không nên đổ lỗi. Tự xem xét bản thân đấy, chứ đổ lỗi không bao giờ khá được.

5. Xây dựng Hệ thống giao dịch (trading system)

– Bạn sẽ dần nhận ra cái nào hợp với bản năng, với bản tính của bạn nhất là cái đó sử dụng được. Còn lại dù có 100% lợi nhuận mỗi tháng – nhưng không hợp với bạn, cầm vào là bạn chết chắc.

– Trade ổn, bạn sẽ cần, thật sự cần một hệ thống trading phù hợp với chính bạn. Hệ thống bao gồm chiến lược + quản lý vốn/rủi ro + tâm lý + cách thức kỹ thuật. Muốn xây hệ thống, bạn cần journaling lại những gì bạn trải qua.

– Có muôn vàn cách trade, không có đường đi nào đúng với sai. Chỉ có hợp với không hợp, kiếm ra tiền hay mất tiền – ai còn nghĩ đến chuyện phải đúng hay sai, đừng làm trader.

– Xây dựng hệ thống phù hợp là quá trình NGỐN RẤT NHIỀU THỜI GIAN. Sớm thì 3 5 năm trễ thì 7 10 15, đừng nghĩ 1 2 năm là có được phương pháp kiếm tiền triệu đô. Vẫn có những người làm được điều đó, nhưng không phải là bạn.

– Đặt yếu tố tâm lý vào việc xây dựng nó. Nghề này nặng tâm lý.

– Mình không khuyến khích mua hệ thống hay mua tín hiệu sẵn, bạn có thể tham khảo free được để biết cách người ta làm ra sao – và tự làm cho chính mình.

– Hệ thống càng đơn giản (nhưng không phải dễ) càng tốt, cố phức tạp hoá là cách chết nhanh nhất. Đừng nghĩ bạn là thiên tài mà làm những điều phức tạp. Dịp khác mình sẽ viết 1 bài chi tiết về Trading System sau.

Ngoài ra nếu bỏ tiền mua gì đấy, hãy bỏ tiền mua research và phân tích khách quan và bao quát xong mới xuống dần chi tiết. Trade theo tín hiệu mớm sẵn là cách tự sát nhanh nhất, tiếp nhì là copy trade mà không hiểu gì về người mình copy. Thứ 3 là đồ rẻ thường là của ôi thiu, nên nhớ vậy.

Trading là một quá trình dài, còn cả bối cảnh, thời gian, kinh nghiệm, trải nghiệm, luyện tập, làm như trâu, kiên nhẫn, chịu đựng – và không một phần nào trong những điều mình kể trên là dễ cả. Các bạn đã có tìm hiểu theo thì hãy hiểu nghề nào nghiệp đó, nhắm chịu được thì hẵn đương đầu, chứ đừng đổ lỗi.

Chúc các bạn thành công!

#PFX_Holdings